Sprawozdanie z działalności Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych w roku 2004 - Międzyresortowy Zespół do spraw Mniejszości Narodowych - Mniejszości Narodowe i Etniczne

Mniejszości Narodowe i Etniczne

Nawigacja

Obecna strona jest wersją archiwalną. Aktualny Serwis Języków mniejszościowych oraz języka regionalnego, a także Mniejszości Narodowych i Etnicznych dostępny jest pod adresem: https://www.gov.pl/web/mniejszosci-narodowe-i-etniczne

Międzyresortowy Zespół do spraw Mniejszości Narodowych

Sprawozdanie z działalności Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych w roku 2004

W skład Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych weszli:

 

Przewodniczący:

Pan Tadeusz Matusiak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji

 

Wiceprzewodniczący:

Pan Michał Tober, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury
(XII posiedzenie Zespołu)

 

Pan Waldemar Dąbrowski, Minister Kultury
(XIII posiedzenie Zespołu)

 

Sekretarz Zespołu:

Pani Danuta Głowacka-Mazur,zastępca dyrektora Departamentu Wyznań i Mniejszości Narodowych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji

 

Członkowie:

Pan Piotr Stachańczyk,prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców

Pan Jakub Wolski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych

 

Pan Andrzej Przewoźnik,sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

 

Pani Lucyna Nowak,zastępca dyrektora Departamentu Statystyki Społecznej w Głównym Urzędzie Statystycznym

 

Pani Grażyna Żywiecka, zastępca dyrektora Departamentu Finansowania Bezpieczeństwa Państwa w Ministerstwie Finansów

 

Pan Adam Burkiewicz, naczelnik Wydziału IV Departamentu Legislacyjno-Prawnego w Ministerstwie Sprawiedliwości

 

Pani Grażyna Płoszajska,główny specjalista w Departamencie Kształcenia Ogólnego, Specjalnego i Profilaktyki Społecznej w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu

 

Pan Andrzej Zarański, główny specjalista w Departamencie Rynku Pracy w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

 

Pan Filip Jasiński, starszy specjalista w Departamencie Polityki Integracyjnej w Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej.

 

XII posiedzenie Zespołu·, które odbyło się 12 maja 2004 r., poświęcone było działalności pożytku publicznego. W trakcie spotkania zaproszeni eksperci przedstawili informacje na temat ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, o prowadzeniu działalności pożytku publicznego przez organizacje pozarządowe, uzyskiwania statusu organizacji pożytku publicznego oraz o praktyce i najczęściej występujących problemach przy stosowaniu zapisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Prof. Hubert Izdebski, jeden z twórców projektu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, zaprezentował podstawowe definicje pojęć użytych w ustawie, przedstawił porównanie korzyści płynących z wprowadzenia ustawy oraz kosztów z tym związanych, omówił warunki prowadzenia działalności pożytku publicznego, scharakteryzował wymagania jakie powinny spełniać organizacje pożytku publicznego oraz sferę realizowanych zadań publicznych. H.Izdebski podkreślił, że nie tylko organizacje pożytku publicznego mogą się ubiegać o środki publiczne i prowadzić działalność pożytku publicznego, a organizacje pożytku publicznego nie mogą być preferowane przy rozstrzyganiu konkursów. Przedstawiciel Ministerstwa Polityki Społecznej przedstawił tryb zlecania zadań publicznych organizacjom pozarządowym, podkreślając jednocześnie, że organizacje same mogą występować z inicjatywą realizacji zadania publicznego, co nie zwalnia ich z wymogu uczestniczenia w procedurze konkursowej. Zaprezentowane zostały również różnice między działalnością odpłatną i nieodpłatną pożytku publicznego. Przedstawicielka Ministerstwa Sprawiedliwości zaprezentowała procedury stosowane przy rejestracji organizacji pożytku publicznego w Krajowym Rejestrze Sądowym, dokumentowanie prowadzenia działalności pożytku publicznego i sądowe opłaty rejestracyjne, podkreślając, że sędziowie KRS oceniają stronę merytoryczną przedłożonych wniosków. Przedstawiciel Stowarzyszenia na rzecz Forum Inicjatyw Pozarządowych charakteryzując problemy, jakie mogą wystąpić przy stosowaniu ustawy stwierdził, że ustawa porządkując relacje między organizacjami pozarządowymi a państwem, nie daje preferencji organizacjom pożytku publicznego w pozyskiwaniu środków publicznych, gdyż działalność pożytku publicznego może być prowadzona przez wszystkie organizacje pozarządowe. Mówca podkreślił wagę ustawowego obowiązku opracowywania rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi przez jednostki samorządu terytorialnego oraz możliwości przekazywania przez osoby fizyczne 1% podatku dochodowego na rzecz organizacji pożytku publicznego.

 

XIII posiedzenie Zespołu·, które odbyło się w dniu 30 listopada 2004 r., poświęcone było rezolucji Komitetu Ministrów Rady Europy (ResCMN(2004)10) w sprawie realizacji przez Polskę postanowień Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych. Zespół przyjął ponadto uchwałę w sprawie zmiany regulaminu Zespołu, umożliwiającą pracę Podzespołu w sytuacji, gdy przewodniczący i sekretarz z ważnych powodów nie mogą uczestniczyć w posiedzeniu.

Dyskusja toczyła się wokół wniosków i zaleceń dla Polski, zawartych w rezolucji Komitetu Ministrów Rady Europy. Przewodniczący Zespołu omówił proces przyjmowania przez Polskę Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych oraz przebieg badania przez Radę Europy raportu z realizacji przez RP postanowień tej Konwencji, przygotowanego dla Sekretarza Generalnego Rady Europy. Członek Komitetu Doradczego Rady Europy przy Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych przypomniał tło historyczne przyjmowania przez Polskę zobowiązań wobec mniejszości narodowych i przedstawił wnioski w sprawie realizacji przez Polskę postanowień Konwencji ramowej, zawarte w rezolucji Komitetu Ministrów. Przedstawiciel Rady Europy omawiając wniosek dotyczący Romów zaznaczył, iż krytyczne opinie dotyczące losu tej mniejszości etnicznej dotyczą raportów wszystkich monitorowanych państw, gdyż w ocenie Komitetu Ministrów ludność romska jest niewystarczająco chroniona przez strony Konwencji ramowej. Mówca podkreślił, iż Komitet Ministrów pozytywnie ocenił wysiłki Polski w wielu dziedzinach wspierania mniejszości narodowych, takich jak prawo wyborcze, regulacje prawne w sektorze oświaty, czy program wspierania społeczności romskiej. Ocena Polski wypadła pozytywnie, a opinie dotyczące innych państw były znacznie bardziej krytyczne. Przedstawiciel Rady Europy przypomniał, iż tradycyjnym instrumentem uzupełniającym (follow up) procesu monitorowania przestrzegania zasad określonych w Konwencji ramowej, są sympozja i seminaria organizowane przez Komitet Doradczy wspólnie z państwem, którego dotyczyły zalecenia. Współpraca Polski z Komitetem Doradczym byłaby bardzo pożyteczna, zwłaszcza że Rada Europy dysponuje środkami finansowymi na organizację tego typu spotkań. Należy zaznaczyć, iż krytyczne uwagi zawarte w rezolucji, dotyczące braku całościowej regulacji problemu mniejszości straciły aktualność po uchwaleniu ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Zorganizowanie konferencji z udziałem ekspertów Rady Europy, poświęconej realizacji przez Polskę postanowień Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych, planowane jest na wrzesień 2005 r

Omawiając wniosek Rady Europy w sprawie ochrony pomników i cmentarzy, mających znaczenie dla mniejszości narodowych Przedstawiciel Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa stwierdziła, że Rada Ochrony Pamięci Walk iMęczeństwa zajmuje się jedynie cmentarzami wojennymi, nie ma natomiast kompetencji do zajmowania się cmentarzami cywilnymi mniejszości wymienionych w rezolucji. Podczas dyskusji poruszono kwestię poprawy stanu cmentarzy niemieckich i niepokojących przypadków ekshumacji szczątków ludności cywilnej na tworzone cmentarze wojenne żołnierzy Wehrmachtu. Podniesiono również kwestię upamiętnienia żołnierzy litewskich w Berżnikach. Podczas dyskusji przedstawiciele mniejszości podnieśli szereg zarzutów pod adresem Rady Ochrony Pamięci Walk iMęczeństwa. Zdaniem przedstawicieli mniejszości ukraińskiej Rada unika dialogu ze środowiskami mniejszości ukraińskiej; w sposób nieuprawniony rości sobie prawo do formułowania ostatecznych ocen historycznych; stawia nieuzasadnione wymogi formalne dotyczące treści upamiętnień ukraińskich; nie ustaliła czytelnych procedur aplikowania o upamiętnienie ofiar wojny i okresu powojennego; a także podejmowała bezprawne interwencje w sprawach pozostających poza jej kompetencjami. Przedstawiono także praktyczne aspekty współpracy Zjednoczenia Łemków z organami samorządu terytorialnego w sprawach cmentarzy połemkowskich stanowiących często jedyny ślad bytności Łemków na terenach południowo-wschodniej Polski. Zespół zobowiązał Przewodniczącego Niemieckiej Wspólnoty „Pojednanie iPrzyszłość” Dietmara Brehmera do przekazania Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa pisemnej informacji na temat przypadków ekshumacji szczątków ludności cywilnej na nowo tworzone cmentarze wojenne żołnierzy Wehrmachtu. Zgodnie z wnioskiem Zespołu Sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk iMęczeństwa prześle Przewodniczącemu Zespołu aktualną informację w sprawie budowy pomnika na grobach żołnierzy litewskich w Berżnikach. Zespół uznał również potrzebę znalezienia systemowego rozwiązania problemów związanych z renowacją i utrzymaniem istotnych dla mniejszości miejsc pochówku, zlokalizowanych na cmentarzach komunalnych lub wyznaniowych, w tym obiektów, które utraciły status cmentarzy i są obecnie własnością prywatną, jako tereny leśne, rolne lub pastwiska.

Sekretarz Zespołu omówiła zawarty w rezolucji wniosek w sprawie używania języków mniejszości w stosunkach z władzami administracyjnymi oraz stosowania nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych w językach mniejszości. W trakcie dyskusji nad tym punktem posiedzenia poruszono kwestie związane z: uzależnieniem możliwości wprowadzania dodatkowych nazw w języku mniejszości od określonej liczby mieszkańców gminy, należących do mniejszości oraz wiarygodnością danych dotyczących liczebności mniejszości, uzyskanych na podstawie spisu powszechnego. Sekretarz Zespołu wyraziła nadzieję, że pytanie o narodowość znajdzie się w kolejnych spisach powszechnych i dzięki dobremu funkcjonowaniu ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym ujawnianie pochodzenia etnicznego nie będzie budziło obaw.

Przedstawiciel Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji omawiając zawarty w rezolucji wniosek w sprawie poprawy dostępu mniejszości do mediów podkreśliła istotną rolę nadawców, z którymi KRRiTV współdziała w rozwiązywaniu problemów dostępu mniejszości narodowych i etnicznych do mediów. W trakcie dyskusji poruszono kwestie: wydłużenia czasu nadawania programów dla mniejszości niemieckiej w Polskim Radiu Katowice i Polskim Radiu Opole; zwiększenia zasięgu nadawania audycji ukraińskiej „Telenowyny”; wsparcia szkoleń dziennikarzy mniejszości narodowych ze środków budżetu państwa; wyboru kandydatów do rad programowych rozgłośni radiowych; uruchomienia audycji „Spotkania z Łemkowszczyzną” w Radiu Wrocław. Przyjęto ustalenie, że przewodniczący Zespołu wystąpi do Prezesa Radia Wrocław w sprawie uruchomienia audycji dla mniejszości ukraińskiej. Jako uzgodnienie przyjęto zobowiązanie do ponownego zgłoszenia Przewodniczącej Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wniosku Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno–Kulturalnych w Polsce dotyczącego przyznania koncesji na rozpowszechnianie programu radiowego. Zespół poparł także propozycję wypracowania, podczas spotkania z udziałem nadawców realizujących programy dla mniejszości narodowych i etnicznych, systemu organizacji i finansowania stałych warsztatów dla dziennikarzy ze środowisk mniejszości.

Przedstawiciel MSWiA omówił wniosek zawarty w rezolucji dotyczący wspierania starań mniejszości narodowych i etnicznych o utworzenie centrów kultury, muzeów i bibliotek. Stwierdził, iż sprawa ta jest od wielu lat postulatem przedstawicieli mniejszości i Zespołu. Przypomniał, że Minister Spraw Wewnętrznych postulował utworzenie odrębnej rezerwy celowej przeznaczonej na budowę i wyposażenie inwestycji służącym mniejszościom. W toku dyskusji poruszono kwestię inwestycji służących podtrzymywaniu tożsamości narodowej lub etnicznej mniejszości planowanych na 2005 rok. Przedstawiciel MSWiA zwrócił uwagę, iż w 2006 roku środki służące podtrzymywaniu tożsamości mniejszości narodowych i etnicznych zostaną zaplanowane w budżecie ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych, a propozycje dotyczące ich przeznaczenia będzie formułować Komisja Wspólna Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.

Przedstawiciel Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu omówiła wniosek dotyczący funkcjonowania szkół prowadzących nauczanie języków lub w językach mniejszości narodowych i etnicznych, a także konsultowania spraw szkolnictwa z przedstawicielami mniejszości. Podczas dyskusji poruszono sprawę planów zamykania szkół litewskich i braku środków na oświatę na suwalszczyźnie. Sekretarz Zespołu przypomniała, iż zgodnie z ustaleniem przyjętym na V Posiedzeniu Podzespołu do spraw edukacji mniejszości narodowych, do czasu powstania Centrum Oświaty Mniejszości Litewskiej w Sejnach nie będzie zgody na zmianę sieci szkolnej i likwidację małych szkół tej mniejszości.

Przedstawiciel MSWiA omówił wniosek zawarty w rezolucji dotyczący stosowania postanowień Konwencji ramowej w odniesieniu do Romów, w tym reakcji na przypadki dyskryminacji oraz działań mających na celu zapewnienie równych szans Romów w dostępie do edukacji. Mówca przedstawił sytuację socjalno-bytową społeczności romskiej i efekty programów rządowych realizowanych na rzecz tej społeczności stwierdzając, że wspólnie z przedstawicielami społeczności romskiej przyjęto za priorytetowe działania edukacyjne, wspierane ze środków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu. Podkreślono, ze efektem programu jest zwiększenie szans Romów w dostępie do edukacji, o czym świadczy rosnąca frekwencja na lekcjach i poprawa wyników uczniów romskich, oraz powiększająca się liczba studentów pochodzenia romskiego. Podczas dyskusji w sprawie wniosku dotyczącego wspierania udziału osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych w życiu publicznym na poziomie krajowym stwierdzono, że nową instytucją udziału mniejszości w życiu publicznym będzie Komisja Wspólna Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, przewidziana w ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych o języku regionalnym.

 

W ramach Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych funkcjonują dwa podzespoły: Podzespół ds. Edukacji Mniejszości Narodowych oraz Podzespół do Spraw Romskich.

 

W 2004 r. odbyły się trzy posiedzenia Podzespołu ds. Edukacji Mniejszości Narodowych, poświęcone:

- w dniu 10 marca 2004 r. w Puńsku - finansowaniu oświaty mniejszości litewskiej w Polsce,

- w dniu 15 października 2004 r. w Olsztynie - sprawom związanym z zatrudnieniem w Zespole Szkół z Ukraińskim Językiem Nauczania wGórowie Iławeckim nauczycieli z Ukrainy oraz kwestii ustalenia organu prowadzącego dla tej placówki.

- w dniu 1 grudnia 2004 r. w Opolu - opracowaniu Strategii rozwoju oświaty mniejszości niemieckiej w Polsce.

-

Najważniejsze kwestie dyskutowane podczas posiedzeń Podzespołu ds. Edukacji Mniejszości Narodowych oraz rezultaty podjętych działań.

W 2004 r. odbyły się trzy posiedzenia Podzespół do Spraw Romskich, poświęcone:

- w dniu 27 maja 2004 r. w Warszawie -,

- w dniu 10 grudnia 2004 r. w Warszawie -

Najważniejsze kwestie dyskutowane podczas posiedzeń Podzespół do Spraw Romskich oraz rezultaty podjętych działań

 

IV posiedzenie 27 maja 2004 r., Warszawa

- 1. W drodze aklamacji przyjęto regulamin Podzespołu do Spraw Romskich projektu Rządowego programu na rzecz społeczności romskiej w Polsce.

 

 

 

 

 

Tadeusz Matusiak

Przewodniczący Zespołu

do Spraw Mniejszości Narodowych

 



· Numeracja posiedzeń ciągła, liczona od momentu utworzenia Zespołu w 2002 r.

· Numeracja posiedzeń ciągła, liczona od momentu utworzenia Zespołu w 2002 r.

Kontakt

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

Siedziba:
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
ul. Domaniewska 36/38
02-672 Warszawa
tel. +48 22 60 122 25
e-mail: sekretariat.DWRMNiE@MSWiA.gov.pl

Adres korespondencyjny:
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
ul. Batorego 5
02-591 Warszawa