Protokół z II posiedzenia Podzespołu ds. Edukacji Mniejszości Narodowych - Sejny, 11 grudnia 2002 r. - Litewska - Mniejszości Narodowe i Etniczne

Mniejszości Narodowe i Etniczne

Nawigacja

Protokół z II posiedzenia
Podzespołu ds. Edukacji Mniejszości Narodowych
Sejny, 11 grudnia 2002 r.

Część wstępna
W dniu 11 grudnia 2002 r. w Urzędzie Miasta Sejny odbyło się posiedzenie Podzespołu do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych działającego w ramach Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych, poświęcone realizacji Strategii rozwoju oświaty mniejszości litewskiej w Polsce.
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Podlaskiego Kuratorium Oświaty w Białymstoku, władz samorządowych oraz organizacji społecznych mniejszości litewskiej w Polsce. Lista obecności w załączeniu.

Problemy zgłoszone do dyskusji podczas spotkania:
1. Sprawy finansowe
2. Sieć i baza szkolna
- Pomieszczenia dla liceum w Puńsku oraz szkoły podstawowej i gimnazjum w Sejnach
3. Wspomaganie szkół w realizacji ich statutowych działań
- Plany wydawnicze
- Programy nauczania
- Lista rzeczoznawców
- Doradcy metodyczni języka litewskiego
4. Sprawdziany i egzaminy

Stanowisko w sprawie zgłoszonych problemów:
Ad 1. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2002 organy prowadzące szkoły dla mniejszości narodowych (jednostki samorządu terytorialnego) otrzymują z budżetu państwa subwencję na zadania oświatowe, zwiększoną o 20% w przeliczeniu na każdego ucznia mniejszości narodowej i o 50% w szkołach, w których podstawowym językiem nauczania jest język mniejszości narodowej lub grupy etnicznej, a liczba uczniów w szkole nie przekracza 42. W projekcie rozporządzenia w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2003 wprowadzono do algorytmu naliczania subwencji dwie wagi zwiększające subwencję: o 20% dla większych szkół mniejszości narodowych oraz o 50% dla szkół, w których liczba uczniów nie przekracza wymaganego kryterium 7 uczniów w klasie. W roku 2002 waga 50% dotyczyła jedynie tych szkół, w których język mniejszości był językiem wykładowym, natomiast w projekcie rozporządzenia na rok 2003 proponuje się rozszerzenie wagi zwiększającej subwencję o 50% na wszystkie rodzaje małych szkół prowadzących:
- nauczanie w języku mniejszości w szkołach, w których język ten jest wykładowym,
- nauczanie dwujęzyczne w dwóch równorzędnych językach: języku polskim i języku mniejszości narodowej,
- nauczanie języka mniejszości jako przedmiotu dodatkowego,
- nauczanie języka mniejszości narodowej w zespołach międzyszkolnych (w przypadkach, gdy w poszczególnych szkołach zgłosi się zbyt mała liczba zainteresowanych).
W ten sposób zrealizowano postulat władz samorządowych, zmierzających do pozyskania dodatkowych środków dla tych małych szkół, w których język litewski jest przedmiotem dodatkowym.
Władze samorządowe Puńska i Sejn zasygnalizowały problem niekorzystnego sposobu naliczania subwencji oświatowej.
Ustalono, że w oparciu o informacje przekazane przez wójtów gmin Sejny i Puńsk przewodniczący Zespołu wystąpi do MENiS z prośbą o przeanalizowanie sposobu naliczania subwencji oświatowej dla szkół z językiem litewskim.

Ad 2. Zgodnie z zapisami Strategii, po przeprowadzeniu analizy sieci szkolnej, tendencji demograficznych oraz zasad finansowania oświaty, wskazano na konieczność reorganizacji sieci szkolnej, w szczególności w gminie Sejny. Reorganizacja sieci placówek szkolnych powinna mieć na celu przede wszystkim doprowadzenie do ich koncentracji w mieście Sejny. Wskazano również na konieczność znalezienia pomieszczeń dla liceum w Puńsku.
W sprawie reorganizacji sieci szkolnej w mieście Sejny Fundacja „Seina” podjęła działania zmierzające do utworzenia centrum oświaty - w którym mieściłyby się zarówno szkoła podstawowa, jak i gimnazjum - z litewskim językiem nauczania. Dyskutowano na temat trzech propozycji lokalizacji szkoły podstawowej i gimnazjum z litewskim językiem wykładowym w Sejnach: w Pałacu Biskupim przy ulicy Piłsudskiego 1, na działce znajdującej się w zasobach Nadleśnictwa Pomorze (przeznaczonej pod zalesienie) oraz na działce wskazanej przez burmistrza miasta Sejny. Po rozpatrzeniu przedstawionych propozycji ustalono, że dalsze działania będą się koncentrowały wokół terenu wskazanego przez burmistrza Sejn, położonego przy skrzyżowaniu ulic Wojska Polskiego i Zawadzkiego. Wskazany teren obejmuje między innymi działki (491/2 oraz 492/2) stanowiące własność prywatną. Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Sejny teren ten został określony jako "rezerwa terenu pod budowę szkoły podstawowej".
Jednocześnie przedstawiciele Wspólnoty Litwinów w Polsce poinformowali, o zapewnieniach złożonych przez parlamentarzystów litewskich oraz przedstawicieli Rządu Republiki Litewskiej, dotyczących sfinansowania przez Rząd Republiki Litewskiej budowy szkoły dla mniejszości litewskiej. Podobnej treści deklaracja została złożona przez posłów litewskich uczestniczących w Zgromadzeniu Poselskim Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Sejmu Republiki Litewskiej, które odbyło się w dniach 29-30 listopada 2002 r. w Warszawie.
Przedstawiciele Wspólnoty Litwinów w Polsce, burmistrz miasta Sejny oraz wójt gminy Sejny zobowiązali się do przeprowadzenia, w terminie do 31 stycznia 2003 r., negocjacji z właścicielami działek w sprawie ich sprzedaży.
Natomiast w celu znalezienia dodatkowych pomieszczeń dla liceum w Puńsku został przygotowany projekt Dobudowy budynku Zespołu Szkół Ogólnokształcących z Litewskim Językiem Nauczania w Puńsku do istniejącego budynku Zespołu Szkół w Puńsku. W dniu 16 października 2002 r. starosta powiatu sejneńskiego przekazał ten projekt do MENiS z prośbą o ujęcie tego zadania jako inwestycji oświatowej do realizacji w 2003 r. Kosztorys inwestycji opiewa na sumę około 5 mln PLN.
Projekt został poparty przez przewodniczącego Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych, wojewodę podlaskiego, podlaskiego kuratora oświaty oraz władze samorządowe gminy Puńsk.

Ad 3.
Plany wydawnicze
Plany wydawnicze dotyczące podręczników dla szkół z językiem litewskim są opracowywane w wyniku uzgodnień MENiS z przedstawicielami mniejszości litewskiej i wydawcą ("Aušra").
W 2002 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu wydało 6 pozycji uzgodnionych ze środowiskiem litewskim. Przedstawiciel MENiS poinformował o dodatkowych środkach, które wystarczą na wydanie ponadplanowo jeszcze jednej pozycji edukacyjnej dla mniejszości litewskiej.

Programy nauczania
W 2001 roku do MENiS zgłoszono 5 programów, które zostały zaopiniowane przez rzeczoznawców, a recenzje zostały przekazane autorom. Z tych 5 programów autorskich w 2002 r. jedynie Program nauczania historii Litwy dla II etapu edukacyjnego uzyskał decyzję dopuszczenia do użytku szkolnego. Procedura dopuszczenia do użytku szkolnego pozostałych programów nie została jeszcze zakończona - MENiS nadal oczekuje na ustosunkowanie się autorów programów wywodzących się ze środowisk mniejszości litewskiej do przekazanych im opinii recenzentów. W budżecie MENiS zapewniono środki na sfinansowanie programów. Mogą być one jednak uruchomione dopiero po uzyskaniu decyzji ministra edukacji narodowej i sportu o dopuszczeniu programów nauczania do użytku szkolnego.
W celu usprawnienia przygotowania programów nauczania przedstawiciele organizacji litewskiej postulowali zorganizowanie warsztatów dla autorów programów. Podlaski kurator oświaty zobowiązał się zorganizować, w terminie do dnia 31 stycznia 2003 r., spotkanie poświęcone programom nauczania i zasadom ich konstruowania.

Lista rzeczoznawców
W wykazie rzeczoznawców uprawnionych do opiniowania podręczników wpisani są eksperci języków mniejszości narodowych oraz historii krajów pochodzenia mniejszości. Zostali oni wpisani na listę rzeczoznawców na podstawie rekomendacji stowarzyszeń i organizacji mniejszościowych w Polsce. Wśród nich znajdują się eksperci zgłoszeni przez Wspólnotę Litwinów w Polsce.
W MENiS przygotowywane są obecnie dwie listy: wykaz rzeczoznawców uprawnionych do opiniowania podręczników oraz wykaz rzeczoznawców uprawnionych do recenzowania programów. Na liście rzeczoznawców opiniujących podręczniki znajduje się siedmiu rzeczoznawców. W celu uzupełnienia listy recenzentów opiniujących programy, MENiS zwróciło się do recenzentów (z listy podręcznikowej) z pytaniem o zgodę na umieszczenie ich na nowej liście recenzentów programów. Ministerstwo nadal czeka na odpowiedź.
Przedstawiciele społeczności litewskiej wskazali na problem trybu uzyskiwania poparcia dla nauczycieli kandydujących na rzeczoznawców. Przedstawiciel MENiS obiecał rozważenie nadesłanych kandydatur, posiadających rekomendacje stowarzyszeń mniejszości litewskiej.

Doradcy metodyczni języka litewskiego
Dzięki porozumieniu władz samorządowych w październiku 2001 r. został powołany doradca metodyczny języka litewskiego, zatrudniony w Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli w Suwałkach. Zatrudniony jest na umowę zlecenie. Podlaski kurator oświaty podjął działania zmierzające do zatrudnienia go na podstawie umowy o pracę.

Ad 4. W wyniku wprowadzenia sprawdzianów po szkole podstawowej i egzaminów po gimnazjum, przedstawiciele mniejszości litewskiej w Polsce wystosowali postulat organizowania sprawdzianów i egzaminów w języku litewskim. Propozycja ta została zapisana w Strategii rozwoju oświaty mniejszości litewskiej w Polsce.
Ostatecznie podstawa prawna do organizowania sprawdzianów i egzaminów w języku mniejszości narodowych w szkołach, w których jest on językiem wykładowym została wprowadzona z chwilą wejścia w życie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 września 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w szkołach publicznych. Uczniowie szkół z nauczaniem w języku litewskim będą mogli przystąpić do sprawdzianu po szkole podstawowej i egzaminu po gimnazjum w języku litewskim od 2005 r. Ustalenie terminu sprawdzianów i egzaminów na 2005 r. spowodowane jest koniecznością wcześniejszego przygotowania niezbędnych materiałów. Zgodnie z przepisami uczeń musi na rok przez terminem sprawdzianu lub egzaminu otrzymać Informator. Obecnie trwają prace nad przygotowaniem takiego Informatora w językach poszczególnych mniejszości narodowych.
Wobec zarzutu Wspólnoty Litwinów w Polsce o nieuwzględnienie w projekcie egzaminu po gimnazjum pytań z zakresu historii Litwy zgłoszona została propozycja poszerzenia egzaminu o tematykę kultury i tradycji litewskiej. Kwestie te powinny zostać umieszczone w Informatorze. W celu usprawnienia przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów nauczyciele wywodzący się ze środowiska litewskiego postulowali, aby do czasu wprowadzenia sprawdzianów i egzaminów w języku litewskim wydłużyć czas przeznaczony na ich przeprowadzenie. Przedstawiciel MENiS zobowiązał się do rozważenia tej propozycji.

Wnioski:
Zrealizowano:
- zwiększenie wysokości subwencji oświatowych dla szkół mniejszości narodowych o 20% i 50%,
- wykonanie planów wydawniczych (ponadplanowo zostanie wydana dodatkowa pozycja),
- ustalenie listy rzeczoznawców uprawnionych do recenzowania podręczników,
- wprowadzenie sprawdzianów po szkole podstawowej i egzaminów po gimnazjum w języku litewskim od 2005 r.,
- zapewnienie finansowania stanowiska doradcy metodycznego.

W trakcie realizacji:
- pomieszczenia dla szkoły podstawowej i gimnazjum w Sejnach,
- pozyskanie dodatkowych pomieszczeń dla liceum w Puńsku,
- przygotowanie programów nauczania,
- ustalenie listy rzeczoznawców uprawnionych do recenzowania programów.

Danuta GŁOWACKA-MAZUR
Sekretarz Zespołu

Kontakt

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

Siedziba:
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
ul. Domaniewska 36/38
02-672 Warszawa
tel. +48 22 60 122 25
e-mail: sekretariat.DWRMNiE@MSWiA.gov.pl

Adres korespondencyjny:
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
ul. Batorego 5
02-591 Warszawa