Protokół z V posiedzenia Podzespołu ds. Edukacji Mniejszości Narodowych - Puńsk, 10 marca 2004 r. - Litewska - Mniejszości Narodowe i Etniczne

Mniejszości Narodowe i Etniczne

Nawigacja

Protokół z V posiedzenia
Podzespołu ds. Edukacji Mniejszości Narodowych
Puńsk, 10 marca 2004 r.

Część wstępna
W dniu 10 marca 2004 r. w Urzędzie Gminy w Puńsku odbyło się V posiedzenie Podzespołu do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych, działającego w ramach Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych, poświęcone ocenie stanu realizacji Strategii rozwoju oświaty mniejszości litewskiej w Polsce.
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, Podlaskiego Kuratorium Oświaty w Białymstoku, władz samorządowych, szkół z litewskim językiem nauczania oraz organizacji mniejszości litewskiej w Polsce. Lista obecności w załączeniu.

Program posiedzenia
1. Finansowanie oświaty mniejszości litewskiej w Polsce
2. Pomieszczenia dla liceum w Puńsku oraz szkoły podstawowej
i gimnazjum w Sejnach
3. Realizacja planów wydawniczych i programów nauczania oraz projekty wydawnicze na 2004 r.
4. Sprawdziany i egzaminy w języku litewskim

1. Finansowanie oświaty mniejszości litewskiej w Polsce
Zgodnie z zapisami Strategii rozwoju oświaty mniejszości litewskiej w Polsce w algorytmie naliczania części oświatowej subwencji ogólnej dla szkół prowadzących nauczanie języka lub w języku mniejszości narodowych uwzględniono wagę zwiększającą o 20% kwotę subwencji w przeliczeniu na każdego ucznia. Jednocześnie, z uwagi na szczególnie trudną sytuację małych szkół mniejszości narodowych, w celu umożliwienia ich dalszej egzystencji, wprowadzono dla nich nową - 50% wagę. W przypadku, gdyby i ta waga okazała się niewystarczająca, w Strategii przewidziano możliwość uzupełnienie środków z 1% rezerwy pozostającej w dyspozycji MENiS.
W 2003 r. subwencja oświatowa dla jednostek samorządu terytorialnego prowadzących szkoły i klasy mniejszości litewskiej została zwiększona: z tytułu wagi 20% o 226.435 PLN, natomiast z tytułu wagi 50% o 299.269 PLN. W 2003 r. Minister Edukacji Narodowej i Sportu przekazał ponadto, z 1% rezerwy oświatowej, dodatkowe środki finansowe dla gmin prowadzących szkoły dla mniejszości litewskiej w łącznej kwocie 1.187.647 PLN, w tym: dla gminy Puńsk ok. - 880.000 PLN, dla gminy Sejny ok. - 307.000 PLN.
W 2004 r. zasady finansowania szkół mniejszości litewskiej nie uległy zmianie: utrzymano dotychczasowe wagi oraz możliwość dofinansowania z 1% rezerwy MENiS. Wobec zaniepokojenia wyrażonego przez przedstawicieli organizacji mniejszości litewskiej, w trakcie posiedzenia Podzespołu, przedstawiciel Podlaskiego Kuratora Oświaty zapewnił, że w 2004 r. nie są planowane żadne zmiany sieci szkolnej, dotyczące oświaty mniejszości litewskiej, a wnioski władz samorządowych o likwidację szkół w Łumbiach i Ogrodnikach oraz reorganizację szkoły w Krasnogrudzie - nie uzyskały zgody Kuratora. Szkoły te, mimo niewielkiej liczby uczęszczających do niech dzieci, są bowiem przez władze oświatowe województwa podlaskiego postrzegane jako ważny ośrodek kulturotwórczy.
Władze samorządowe gmin Puńsk i Sejny zapewniły, że do czasu zakończenia koncentracji w Sejnach szkół litewskich z terenu gminy Sejny, nie będą planowały zmian sieci szkolnej.
Zgodnie z zapisami Strategii, bez względu na to, jak zmienią się - w wyniku prac nad nowymi ustawami - zasady finansowania oświaty, MENiS będzie podejmować działania mające na celu utrzymanie rekompensaty wyższych kosztów bieżących utrzymania szkół z nauczaniem języków mniejszości narodowych, ze szczególnym uwzględnieniem małych szkół. Uwzględniając te zapisy, przedstawiciele administracji rządowej zapewnili, że w przypadku rozpoczęcia prac nad zmianą obecnie obowiązującego systemu - dołożą starań, aby nowy system uwzględniał potrzeby oświaty mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce.


2. Pomieszczenia dla liceum w Puńsku oraz szkoły podstawowej i gimnazjum w Sejnach
a. Pomieszczenia dla liceum w Puńsku
Obecnie w jednym budynku szkolnym w Puńsku mieszczą się: szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum ogólnokształcące. Z uwagi na zbyt małą liczbę klas konieczna jest jednak jego rozbudowa. Za rozbudowę budynku odpowiada - jako organ założycielski liceum - starostwo powiatowe w Sejnach. Wójt gminy Puńsk nieodpłatnie przekazał starostwu powiatowemu grunt pod budowę liceum. W celu opracowania projektu rozbudowy zorganizowano przetarg publiczny, jednak wyłoniona w jego wyniku firma odmówiła wykonania projektu i całej dokumentacji. Rozstrzygnięty został natomiast kolejny przetarg. Starostwo powiatowe przewiduje w związku z tym, że dokumentacja dotycząca inwestycji będzie gotowa w połowie kwietnia 2004 r. Koszty realizacji rozbudowy budynku szkolnego w Puńsku oszacowano wstępnie na 6,5 mln PLN (sale klasowe i dodatkowa sala gimnastyczna). Starostwo nie dysponuje jednak środkami finansowymi na zrealizowanie tego przedsięwzięcia. Dlatego inwestycja została zgłoszona do kontraktu wojewódzkiego (środki z tego źródła mogą pokryć 10% inwestycji). Władze samorządowe liczą także na możliwość skorzystania z funduszy strukturalnych, z których można uzyskać nawet do 70% kosztów inwestycji, ale wystąpienie o te środki będzie możliwe dopiero po pozyskaniu brakujących 20% całej kwoty. Środki te mogłyby pochodzić z rezerwy celowej - Budowa i wyposażenie inwestycji służących podtrzymaniu tożsamości kulturowej mniejszości narodowych, o której utworzenie od kilku lat zabiega Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Uczestnicy posiedzenia przypomnieli, że utworzenie takiej rezerwy przewidziano w Strategii. Zaapelowali też o kontynuację starań w celu jej utworzenia w budżecie państwa na 2005 r. W związku z brakiem takiej rezerwy w budżecie na 2004 r. przedstawiciele mniejszości litewskiej zaproponowali wystąpienie z wnioskiem o uruchomienie środków na dofinansowanie budowy z ogólnej rezerwy budżetu państwa, pozostającej w dyspozycji Prezesa Rady Ministrów.

b. Pomieszczenia dla szkoły podstawowej i gimnazjum w Sejnach
Realizując zapis Strategii dotyczący skoncentrowania w Sejnach edukacji w języku litewskim z terenu całej gminy, Litewskie Towarzystwo św. Kazimierza zakupiło dwie działki przy ulicy Mickiewicza (167/1 i 167/12), z przeznaczeniem pod budowę szkoły podstawowej i gimnazjum z litewskim językiem wykładowym. Przed rozpoczęciem inwestycji konieczne jednak będzie uwzględnienie na tym terenie budownictwa oświatowego w planie zagospodarowania przestrzennego Sejn. Dotychczasowy plan zagospodarowania przestrzennego Sejn stracił moc w dniu 31 grudnia 2003 r. Przewiduje się, że procedura wyłonienia firmy, która opracuje nowy plan, zostanie zakończona w marcu br. (pod warunkiem, że nie będzie odwołań).
Przedstawiciele mniejszości litewskiej planują zakupienie jeszcze jednej działki pod budowę przyszłej szkoły. Obawiają się jednak, że podobnie jak w starym planie, także nowy przewidywał będzie w tym miejscy obwodnicę drogową Sejn. Dlatego też wystąpili do burmistrza Sejn o przedstawienie radzie miasta propozycji rezygnacji z umieszczania obwodnicy w planie oraz zwolnienia Domu Litewskiego w Sejnach z podatku. Wnioskowali również o finansowe wsparcie podjętej inicjatywy ze środków budżetowych państwa.

Ad 3. Realizacja planów wydawniczych i programów nauczania oraz projekty wydawnicze na 2004 r.
Proces wydawniczy podręczników dla mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce finansowany jest w całości z budżetu państwa. W roku 2003, za łączną kwotę 507.760 PLN, wydano następujące podręczniki dla mniejszości litewskiej w Polsce:
- Zeszyt ćwiczeń do matematyki do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla klasy II, cz. 1 i 2;
- Podręcznik do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla klasy III szkoły podstawowej;
- Zeszyt ćwiczeń do podręcznika do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla klasy III, cz. 1 i 2;
- Przewodnik metodyczny do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla kasy III;
- Polsko-litewski słownik terminów chemicznych dla gimnazjum.
Przedstawiciel MENiS przedstawił również plany wydawnicze na 2004 r., których koszt szacuje się na 463.200 PLN:
- Zeszyt ćwiczeń do matematyki do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla klasy III szkoły podstawowej, cz. 1;
- Zeszyt ćwiczeń do matematyki do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla klasy III szkoły podstawowej, cz. 2;
- Zeszyt ćwiczeń do matematyki do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla klasy III szkoły podstawowej, cz. 3;
- Zeszyt ćwiczeń do matematyki do nauczania zintegrowanego w języku litewskim dla klasy III szkoły podstawowej, cz. 4;
- Podręcznik języka litewskiego dla klasy IV, cz. 1;
- Podręcznik języka litewskiego dla klasy IV, cz. 2;
Przedstawione zostały również programy nauczania dla mniejszości litewskiej:
Programy dopuszczone do użytku szkolnego:
- Program kształcenia zintegrowanego w klasach I-III szkoły podstawowej z litewskim językiem nauczania;
- Program nauczania języka litewskiego w klasach IV-VI szkoły podstawowej z litewskim językiem nauczania;
- Program nauczania języka litewskiego w gimnazjum z litewskim językiem nauczania;
- Program nauczania historii Litwy – II etap edukacyjny;
- Program nauczania języka litewskiego dla licem ogólnokształcącego i liceum profilowanego z litewskim językiem nauczania.
Program w trakcie procedury dopuszczenia:
Program nauczania geografii w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum z litewskim językiem nauczania.
Przedstawiciele społeczności litewskiej wyrazili nadzieję, że prace wydawnicze będą kontynuowane.

Ad 4. Sprawdziany i egzaminy w języku litewskim
Na podstawie przepisów § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 marca 2001 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania egzaminów i sprawdzianów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 29, poz. 323, z późn. zm.) do 31 sierpnia 2003 roku zostały ogłoszone informatory w językach mniejszości narodowych. Informatory są dostępne m.in. na stronach internetowych komisji egzaminacyjnych, o czym poinformowano dyrektorów szkół z językiem nauczania mniejszości narodowej.
W ostatnim czasie Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, przy współpracy z Centralną Komisją Egzaminacyjną, zaproponowało zmianę sposobu przeprowadzania egzaminu gimnazjalnego, co znajdzie wyraz w nowelizacji wspomnianego rozporządzenia. Nowa propozycja daje uczniom ze szkół z językiem nauczania mniejszości narodowej możliwość przystąpienia do egzaminu lub jego odpowiedniej części w języku polskim albo w języku danej mniejszości. Projektowany przepis dotychczasowego § 31 a brzmiałby następująco:
„1. Uczniowie szkół lub oddziałów z językiem nauczania mniejszości narodowej, w których zajęcia są prowadzone w tym języku, przystępują do sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego lub jego odpowiedniej części w języku polskim albo w języku danej mniejszości narodowej.
2. W przypadku gdy uczeń zamierza przystąpić do sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego lub jego odpowiedniej części w języku danej mniejszości narodowej, rodzice (prawni opiekunowie) ucznia składają dyrektorowi szkoły pisemną deklarację o przystąpieniu ucznia do sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego lub jego odpowiedniej części w języku danej mniejszości narodowej.
3. Deklarację, o której mowa w ust. 2, składa się nie później niż do dnia 20 września roku szkolnego, w którym uczeń przystępuje do sprawdzianu albo egzaminu gimnazjalnego.
4. Wykaz uczniów, którzy zamierzają przystąpić do sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego lub jego odpowiedniej części w języku danej mniejszości narodowej, dyrektor szkoły przekazuje dyrektorowi komisji okręgowej, nie później niż do dnia 30 września roku szkolnego, w którym przeprowadzany jest sprawdzian lub egzamin gimnazjalny.
5. Uczeń może zrezygnować z przystąpienia do sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego lub jego odpowiedniej części w języku danej mniejszości narodowej. O rezygnacji rodzice (prawni opiekunowie) ucznia, nie później niż na 3 miesiące przed terminem sprawdzianu albo egzaminu gimnazjalnego, informują dyrektora szkoły, który niezwłocznie powiadamia o tym dyrektora komisji okręgowej.”
W trakcie spotkania dyskutowano sposób realizacji proponowanych rozwiązań. Przedstawiciele mniejszości litewskiej wskazali, że w trakcie egzaminów nie są sprawdzane: znajomość języka litewskiego oraz wiadomości z historii i geografii Litwy. Podczas dyskusji wskazano na możliwość wprowadzenia przez szkołę dodatkowych wewnętrznych egzaminów z: języka litewskiego, historii i geografii Litwy.

WNIOSKI:
Ad 1.
1. Podzespół apeluje do Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu o dalsze wspieranie z 1% rezerwy MENiS oświaty mniejszości litewskiej w Polsce, tak aby do czasu uruchomienia szkoły dla mniejszości litewskiej w Sejnach nie nastąpiła zmiana sieci szkolnej.
2. Podzespół zwraca się do Przewodniczącego Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych o wystąpienie do Przewodniczącego strony rządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego z wnioskiem o uzupełnienie kryteriów dotyczących przyznawania środków z 1% rezerwy subwencji oświatowej o punkt dotyczący szkół mniejszości narodowych i etnicznych.
3. W przypadku rozpoczęcia prac nad zmianą obecnie obowiązującego systemu - Podzespół dołoży starań, aby nowy system uwzględniał potrzeby finansowe oświaty mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce. Celem działań będzie znalezienie takiego mechanizmu finansowania szkół mniejszości narodowych i etnicznych, aby nie były one likwidowane z przyczyn finansowych.
Ad 2.
4. Podzespół wskazuje na konieczność utworzenia rezerwy celowej na rzecz Budowy i wyposażenia inwestycji służących podtrzymaniu tożsamości kulturowej mniejszości narodowych, z której dofinansowana zostałaby rozbudowa szkoły w Puńsku.
5. Podzespół pozytywnie ocenia działania podjęte przez władze miasta Sejny, zmierzające do uwzględnienia w planie zagospodarowania przestrzennego potrzeb oświatowych mniejszości litewskiej.
6. Podzespół z zadowoleniem przyjmuje deklarację Burmistrza Sejn, że na najbliższym posiedzeniu rady miasta przedstawi wniosek w sprawie rezygnacji w planie zagospodarowania przestrzennego z obwodnicy Sejn.
Ad 3.
7. Podzespół pozytywnie ocenia działania MENiS na rzecz realizacji planów wydawniczych i programów nauczania oraz współpracę z wydawnictwem "Aušra".
Ad 4.
8. Podzespół aprobuje działania Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu oraz Centralnej Komisji Egzaminacyjnej zmierzające do wprowadzenia od 2005 r. sprawdzianów po szkole podstawowej i egzaminów po gimnazjum w języku mniejszości narodowych.

Danuta GŁOWACKA-MAZUR
Sekretarz Zespołu

Kontakt

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

Siedziba:
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
ul. Domaniewska 36/38
02-672 Warszawa
tel. +48 22 60 122 25
e-mail: sekretariat.DWRMNiE@MSWiA.gov.pl

Adres korespondencyjny:
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
ul. Batorego 5
02-591 Warszawa