Protokół z IX posiedzenia Podzespołu ds. Edukacji Mniejszości Narodowych - Puńsk, 13 marca 2006 r. - Litewska - Mniejszości Narodowe i Etniczne

Mniejszości Narodowe i Etniczne

Nawigacja

Protokół z IX posiedzenia Podzespołu ds. Edukacji Mniejszości Narodowych - Puńsk, 13 marca 2006 r.

Protokół z IX posiedzenia
Podzespołu do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych
Puńsk, 13 marca 2006 r.

W dniu 13 marca 2006 r. w Urzędzie Gminy w Puńsku odbyło się IXposiedzenie Podzespołu do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych, działającego wramach Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych, poświęcone monitorowaniu realizacji Strategii rozwoju oświaty mniejszości litewskiej wPolsce.

W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych iAdministracji, Ministerstwa Edukacji i Nauki, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łomży, Podlaskiego Kuratorium Oświaty, władz samorządowych, szkół z litewskim językiem nauczania oraz organizacji mniejszości litewskiej w Polsce. Lista obecności wzałączeniu. Posiedzeniu przewodniczyła Sekretarz Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych Danuta Głowacka-Mazur.

Program posiedzenia

1. Sieć szkolna i finansowanie oświaty mniejszości litewskiej w Polsce.

2. Budowa budynku Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Puńsku wraz z rozbudową kotłowni.

3. Realizacja planów wydawniczych i programów nauczania oraz projekty wydawnicze na 2006 r.

4. Sprawdziany i egzaminy w języku litewskim.

Ad 1. Sieć szkolna i finansowanie oświaty mniejszości litewskiej w Polsce

Przedstawiciele władz samorządowych Puńska i Sejn wskazali na problem niedofinansowania oświaty. Wójt Gminy Puńsk określił coroczne niedobory finansowe w sferze oświaty na poziomie 1 mln zł. W celu umożliwienia stałego wsparcia finansowego władze samorządowe gminy Puńsk wystąpiły do Ministra Edukacji i Nauki z prośbą o rozszerzenie katalogu zadań objętych finansowaniem z 0,6% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej o kategorię „nietypowe zadania”.

Na problemy finansowe wskazał również starosta sejneński, zdaniem którego, jednostki samorządu terytorialnego obarczane są kolejnymi obowiązkami, nie popartymi wsparciem finansowym zbudżetu państwa. Starosta podkreślił, że wsparcie jakie otrzymał powiat w 2005 r. z 0,6% rezerwy oświatowej umożliwiło funkcjonowanie szkół przez cały rok i oddaliło widmo likwidacji części placówek. Najistotniejszym zobowiązaniem, zdaniem starosty, jest dla jednostek samorządu terytorialnego wypłata pensji nauczycielskich. Na niedofinansowanie oświaty zwrócił również uwagę burmistrz Sejn.

Przedstawiciele mniejszości litewskiej wskazali na konieczność odnotowania w protokole braku na spotkaniu przedstawiciela gminy Sejny. Jednocześnie zgodzili się z przedstawioną przez przedstawicieli władz samorządowych analizą sytuacji finansowej oświaty. Kolejną podniesioną kwestią była sprawa pozbawienia gminy Puńsk dodatku przysługującego gminom wiejskim, co zdaniem przedstawicieli mniejszości litewskiej, pozbawia gminę Puńsk kwoty około 66 tys. zł.

Przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformowali o wystąpieniu do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego z propozycją rozszerzenia kryteriów podziału 0,6% rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej o dodatkowy punkt w brzmieniu: „Dofinansowanie szkół mniejszości narodowych i etnicznych prowadzących nauczanie języka lub w języku ojczystym”, które jednak nie zostało zaakceptowane na posiedzeniu Komisji.

W tej sytuacji, biorąc pod uwagę problemy finansowe z jakimi borykają się organy prowadzące szkoły dla mniejszości narodowych i etnicznych, wrozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2006 r. podniesiona została waga dla małych szkół dla mniejszości narodowych i etnicznych. Zgodnie z przyjętymi zmianami subwencja, którą otrzymują organy prowadzące takie szkoły została zwiększona do 150% (waga 20% dla pozostałych szkół mniejszościowych została utrzymana na niezmienionym poziomie). Zmianie uległa również definicja „małej szkoły”. Do końca 2005 r. były to szkoły, w których łączna liczba uczniów należących do mniejszości narodowych lub etnicznych nie przekraczała 42, natomiast od 2006 r. są to szkoły podstawowe, w których łączna liczba uczniów korzystających z zajęć dla mniejszości narodowych lub etnicznych, społeczności posługującej się językiem regionalnym lub uczniów pochodzenia romskiego nie przekracza 84, oraz gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, w których liczba takich uczniów nie przekracza 42. Dzięki przyjętym rozwiązaniom zwiększy się nie tylko kwota przekazywanej subwencji, ale również wzrośnie liczba szkół objętych wagą 150%.

Podczas spotkania omówiona została również sytuacja Centrum Oświaty Litewskiej „Ziburys” w Sejnach, które rozpoczęło swą działalność od dnia 1 września 2005 r. Uroczyste otwarcie budynku szkoły odbyło się w dniu 10 grudnia 2005 r. Organem prowadzącym placówkę jest Fundacja im. Biskupa Antanasa Baranauskasa „Dom Litewski” (placówka ma statut szkoły niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej). W skład Centrum wchodzą przedszkole oraz szkoła podstawowa i gimnazjum z litewskim językiem nauczania. Z informacji przedstawionych przez dyrektora szkoły wynika, że do przedszkola działającego przy szkole uczęszcza 19 dzieci, do szkoły podstawowej uczęszcza 29 dzieci, natomiast do gimnazjum 17 uczniów, a uczniami Centrum są m.in. uczniowie zlikwidowanych z dniem 1 września 2005 r. szkół w Krasnogrudzie i Ogrodnikach.

Dyrektor szkoły zwrócił uwagę na problem z przekazywaniem przez władze samorządowe środków z subwencji oświatowej dla Centrum, do czego są one zobowiązane przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572, z późn. zm.). Przypomniał także, że podczas VIII posiedzenia Podzespołu do Spraw Edukacji Mniejszości Narodowych, które odbyło się dnia 2 marca 2005 r. w Sejnach, władze samorządowe miasta Sejny i gminy Sejny zadeklarowały dobrą wolę wsprawie przekazania Centrum Oświaty Litewskiej wSejnach odpowiedniej części subwencji oświatowej za okres od września do grudnia 2005 r., mimo, że Fundacja im. Biskupa Antanasa Baranauskasa nie zgłosiła im w terminie tj. do dnia 30 września 2004 r. planowanej liczby uczniów Centrum.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez burmistrza Sejn podjął on kroki mające na celu wygospodarowanie ze środków własnych i przekazanie Centrum sumy odpowiadającej wysokości należnej subwencji oświatowej za cztery miesiące 2005 r. W grudniu 2005 r. Rada Miasta Sejny przekazała Centrum subwencję oświatową wkwocie 16.000 PLN, za okres wrzesień-grudzień 2005 r. Kwota ta została wyliczona dla 15 uczniów, którzy przeszli do Centrum ze szkół w mieście Sejny.

Jednocześnie Fundacja im. Biskupa Antanasa Baranauskasa złożyła w terminie dokumenty wymagane do przekazania jej środków z subwencji oświatowej należnych w roku 2006. Z wyliczeń wynika, że mimo iż subwencja oświatowa dla szkół mniejszości została objęta wagą 150%, środki przekazywane w ramach subwencji oświatowej mogą się okazać niewystarczające na całoroczne utrzymanie szkoły. Zwrócono jednak uwagę, że również w przypadkach innych szkół - także wówczas, gdy organem prowadzącym jest instytucja niepubliczna - subwencja oświatowa nie pokrywa wszystkich kosztów utrzymania szkoły.

Kolejnym wnioskiem dyrektora szkoły litewskiej „Žiburys” było przekazanie przez gminę środków związanych z prowadzeniem w tej placówce przedszkola. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75% ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych wprzedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia.

Przedstawiciele organizacji mniejszości litewskiej, w kontekście finansowania szkoły litewskiej „Žiburys”, zwrócili uwagę na wniosek złożony do MSWiA na sfinansowanie zajęć dodatkowych na kwotę 217 700 zł. Komisja oceniająca wniosek uznała, że idea organizacji zajęć dodatkowych jest ze wszech miar słuszna, jednak ze względu na wątpliwości dotyczące efektywności realizacji zadania (zbyt duża kwota na zajęcia dodatkowe dla niewielkiej liczby uczniów), wniosek ten nie uzyskał dofinansowania. Przedstawiciele MSWiA wyjaśnili, że konkurs ogłoszony został przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w oparciu oprzepisy art. 18 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Na 27 złożonych przez mniejszość litewską wniosków - 22 otrzymały dofinansowanie na łączną kwotę 601 912 zł. Ponadto w roku 2006 r. Minister SWiA przeznaczył 453.000 PLN na rozbudowę budynku Liceum Ogólnokształcącego w Puńsku oraz 290 000 PLN na rozbudowę skansenu litewskiego w Puńsku. Łączna kwota dotacji przyznanej w 2006 r. mniejszości litewskiej wyniesie zatem 1.344.912 PLN.

Ad 2. Budowa budynku Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Puńsku wraz z rozbudową kotłowni

Jednym z głównych postulatów mniejszości litewskiej i władz samorządowych, który znalazł odzwierciedlenie w Strategii rozwoju oświaty mniejszości litewskiej w Polsce, było pozyskanie dodatkowych pomieszczeń dla liceum w Puńsku. Sprawa ta jest szczególnie ważna ze względu trudności lokalowe szkoły - w jednym budynku szkolnym w Puńsku mieszczą się: szkoła podstawowa, gimnazjum, liceum profilowane i liceum ogólnokształcące. Z uwagi na zbyt małą liczbę sal klasowych konieczna jest jego rozbudowa. Za rozbudowę budynku dla potrzeb liceum odpowiada - jako organ prowadzący liceum - starostwo powiatowe w Sejnach. Szanse na dofinansowanie omawianej inwestycji z budżetu państwa stworzyła ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. W oparciu o przepisy art. 18 ustawy starosta sejneński złożył wniosek o dotację na rozbudowę budynku liceum w Puńsku, który został zaakceptowany przez Ministra SWiA. Na wsparcie w 2006 r. realizacji zadania „Budowa budynku Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Puńsku wraz z rozbudową kotłowni” w budżecie MSWiA zaplanowana jest kwota 453.000 złotych - środki te powinny być wydatkowane w II połowie 2006 r.

Ad 3. Realizacja planów wydawniczych i programów nauczania oraz projekty wydawnicze na 2006 r.

Plany wydawnicze realizowane są w wyniku uzgodnień między Ministerstwem Edukacji i Nauki a przedstawicielami mniejszości litewskiej i wydawnictwem „Aušra” z Puńska. Propozycje opracowania podręczników oraz pozyskania autorów podręczników zgłasza samo środowisko mniejszości litewskiej. Plany wydawnicze w 2005 r. zrealizowano w całości, a na ich realizację wydano 395,197 zł. Wszystkie wydawane pozycje są podręcznikami powstałymi w środowisku nauczycieli szkół z językiem litewskim na Sejneńszczyźnie. W roku 2005 r. opublikowano:

- Podręcznik do języka litewskiego dla klasy IV, cz. 2;

- Podręcznik do języka litewskiego dla klasy V, cz. 1;

- Podręcznik do języka litewskiego dla klasy V, cz. 2;

- Przewodnik metodyczny - Nauczanie języka litewskiego w kl. IV szkoły podstawowej;

- Polsko-litewski słownik terminów biologicznych dla gimnazjów.

Przedstawiciel Ministerstwa Edukacji i Nauki wskazał również na możliwość przyjęcia i wydania autorskich programów nauczania. Zwrócił uwagę, że z możliwości takiej skorzystali twórcy autorskich programów nauczania dla szkół prowadzących nauczanie języka białoruskiego jako języka ojczystego. W przypadku akceptacji takiego rozwiązania przez mniejszość litewską kolejne programy, po zatwierdzeniu, byłyby wydane we współpracy z wydawnictwem „Aušra”. Przedstawiciel MEiN wskazał na brak programu do nauczania historii i geografii Litwy oraz na fakt, że w tym przypadku obowiązują zalecenia Polsko-Litewskiej Dwustronnej Komisji do Badania Problemów Nauczania Historii i Geografii. Wszystkie programy są opracowane i opublikowane w wersji dwujęzycznej: polsko-litewskiej, a koszty ich przygotowania i druku ponosi MEiN.

Ad 4. Sprawdziany i egzaminy w języku litewskim

Przedstawiciele Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łomży poinformowali o przeprowadzonych w 2005 r. sprawdzianach po szkole podstawowej i egzaminów po gimnazjum w języku ojczystym mniejszości. Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów isłuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów iegzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 199, poz.2046, z późn. zm.) uczniowie szkół lub oddziałów z językiem nauczania mniejszości narodowej lub etnicznej, w których zajęcia są prowadzone w tym języku, przystępują do sprawdzianu, egzaminu gimnazjalnego lub odpowiedniej części tego egzaminu w języku polskim albo wjęzyku danej mniejszości narodowej lub etnicznej.

W 2005 r. do sprawdzianu po szkole podstawowej w litewskim języku ojczystym przystąpiło 48 uczniów, a do egzaminu po gimnazjum 50 uczniów. Natomiast, jak wynika z zapotrzebowania na arkusze egzaminacyjne, w 2006 r. do sprawdzianu przystąpi 39 uczniów, a do egzaminu 38 uczniów.

Przedstawiciele środowiska nauczycielskiego zwrócili uwagę na problemy związane z arkuszami egzaminacyjnymi przygotowanymi dla mniejszości litewskiej. Zdaniem nauczycieli w arkuszach egzaminacyjnych znalazły się błędy związane ze złym tłumaczeniem zadań egzaminacyjnych. Zgłaszając ten problem nauczyciele litewscy zaproponowali wprowadzenie dwujęzycznych arkuszy egzaminacyjnych w języku polskim i litewskim.

Przedstawiciele CKE i OKE poinformowali, że arkusze egzaminacyjne tłumaczone są na język litewski przez ekspertów językowych wskazanych między innymi przez Ambasadę Republiki Litewskiej w Polsce. Podkreślili również, że dotychczas CKE otrzymała jedynie zgłoszenia związane z błędami w tłumaczeniu arkuszy maturalnych. W związku z powyższym wnioskowali o przedstawienie również błędów, jakie zdaniem nauczycieli, znalazły się w arkuszach sprawdzianów i egzaminów. Jednocześnie podkreślili, że nie jest możliwe wydłużenie czasu egzaminu, gdyż wiązałoby się to z koniecznością wydłużenia czasu trwania sprawdzianów i egzaminów dla wszystkich uczniów w Polsce.

Przedstawiciele CKE i OKE oraz nauczyciele obecni na spotkaniu potwierdzili wzajemną dobrą współpracę.

Wnioski:

Ad 1.

1. Wójt gminy Puńsk potwierdził, że w roku szkolnym 2006/2007 nie planuje zmiany sieci szkół.

2. Burmistrz Sejn zobowiązał się, że po otrzymaniu pełnych informacji z MEiN, tzw. metryczki gminy, kwota dotacji dla szkoły „Žiburys” zostanie przeliczona i wyrównana. Informacja o kwotach przekazanej dotacji zostanie również przekazana do wiadomości Sekretarza Zespołu do Spraw Mniejszości Narodowych.

3. Uzgodniono, że w najbliższym czasie - około miesiąca - odbędzie się spotkanie w Departamencie Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych z przedstawicielami organizacji mniejszości litewskiej, poświęcone finansowaniu szkoły „Žiburys”.

Ad 2.

4. Podzespół zapoznał się z informacją przedstawioną przez starostę sejneńskiego dotyczącą planów rozbudowy budynku Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Puńsku wraz z rozbudową kotłowni oraz pozytywnie ocenił współfinansowanie tej inicjatywy ze środków MSWiA.

Ad 3.

5. Podzespół podziękował za dotychczasową pracę i zaangażowanie środowiska nauczycielskiego w opracowywanie podręczników i programów nauczania.

Ad 4.
6. Do dnia 15 kwietnia 2006 r. nauczyciele zgłoszą do Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łomży oraz do Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie pisemne uwagi do arkuszy sprawdzianów po szkole podstawowej oraz egzaminów po gimnazjum. Przedstawiciele CKE i OKE oczekują również na ewentualne uwagi do arkuszy maturalnych po egzaminie przeprowadzonym w 2006 r.

Danuta Głowacka-Mazur
Sekretarz Zespołu

Kontakt

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

Siedziba:
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
ul. Domaniewska 36/38
02-672 Warszawa
tel. +48 22 60 122 25
e-mail: sekretariat.DWRMNiE@MSWiA.gov.pl

Adres korespondencyjny:
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
ul. Batorego 5
02-591 Warszawa